Interventies gericht op het welbevinden en de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen

Interventies gericht op welbevinden en sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen

Kinderen en jongeren gaan naar school om te leren en zichzelf te ontwikkelen. Dit lukt het beste als ze goed in hun vel zitten en zich veilig voelen op school. Scholen hebben hier invloed op door het pedagogisch klimaat op de school bewust vorm te geven. Welbevinden is bevorderend voor het leren. Maar ook andersom: het krijgen van goed onderwijs is bevorderend voor het welbevinden van kinderen en jongeren; de relatie tussen welbevinden en leerresultaten is dynamisch én wederkerig.

Wat voor typen interventies zijn er?

Er is een grote verscheidenheid in typen interventies die zich richten op het vergroten van het welbevinden van kinderen en jongeren. De meest voorkomende typen interventies in de schoolcontext zijn interventies die zich richten op:

  • Sociaal-emotionele vaardigheden
  • Sociale probleemoplossende technieken (sociale vaardigheden)
  • Veerkracht (leerlingen en leerkrachten)
  • Mindfulness / meditatie
  • Conflicthantering
  • Inzet van peer mediators
  • Tegengaan van pesten
  • Woedebeheersingsprogramma
  • Stressmanagement en coping-vaardigheden
  • Vaardigheden om ‘nee’ te zeggen
  • Training van leerkrachten in klassenmanagement en eigen competenties
  • Oudertraining in opvoedvaardigheden
  • Cognitieve gedragstherapie (voor specifieke groepen)

Vaak wordt ingezet op een combinatie van bovenstaande typen interventies. Zoals aangegeven is het van belang dat interventies aansluiten bij een analyse (wat is nodig?) en ingezet worden binnen een brede of integrale aanpak gericht op welbevinden.

Waar kun je effectieve interventies vinden?

Specifieke interventies gericht op welbevinden van leerlingen zijn te vinden in:

Ook verscheen recent een rapport over interventies in de schoolcontext gericht op versterking van de mentale gezondheid en het welbevinden van kinderen en jongeren (pdf, 0,5MB).

Waar moet je rekening mee houden?

Voor je een van deze interventies toepast in je leeromgeving, is het dan ook belangrijk om in je aanpak antwoorden te formuleren op de volgende vragen:

  1. Hoe koppel je deze interventies aan het reguliere lesprogramma?
  2. Hoe zorg je voor geschikte trainingen voor leerkrachten/docenten en andere medewerkers om de interventies effectief te kunnen begeleiden?
  3. Hoe zorg je ervoor dat alle medewerkers de elementen van welbevinden en sociaal-emotioneel leren consistent verankeren in de dagelijkse schoolpraktijk en toepassen bij alles wat ze doen? Hoe neem je daarin ook de ouders mee: interventies werken het best als ouders ze kunnen ondersteunen.
  4. Hoe kun je interventies op een zorgvuldige manier afstemmen op kwetsbare of risicoleerlingen?
  5. Hoe zorg je ervoor dat interventies aansluiten bij de behoefte (en dus bij de analyse) en op de juiste wijze worden uitgevoerd?

Deze vragen kunnen scholen samen oppakken met hun partners uit schoolbesturen (kwaliteitsmedewerkers) samenwerkingsverbanden passend onderwijs en gemeenten.

Ook van belang is om bij de aanpak verbinding te leggen met initiatieven vanuit de gemeenten in het kader van het Deltaplan jeugd. In mei komt een stappenplan beschikbaar voor beleidsmedewerkers van onderwijs en gemeenten om te helpen een samenhangende aanpak voor herstel van veerkracht en welbevinden na corona vorm te geven.

De tekst over deze interventie is ontwikkeld door de samenwerkende kennispartners welbevinden (NCJ, Trimbos-instituut, Pharos, Corona-expertgroep schoolpsychologen NIP en NJi).

Praktijkvoorbeelden