Mbo, hbo, wo en onderzoek
Het Nationaal Programma Onderwijs (NP Onderwijs) was een financieel steunprogramma van de overheid om onderwijsinstellingen te helpen de gevolgen van de coronacrisis voor leerlingen, studenten en onderzoekers op te vangen. De belangrijkste doelen van het NP Onderwijs voor het vervolgonderwijs waren het terugdringen van door corona ontstane (studie)vertragingen en het verbeteren van het studentenwelzijn.
Extra ondersteuning voor onderwijs en onderzoek
Toen het coronavirus in 2020 zorgde voor beperkende maatregelen, had dit grote gevolgen voor het onderwijs. Onderwijsinstellingen zetten alles op alles om studenten alsnog goed naar hun diploma te begeleiden. Om hierbij te ondersteunen, stelde de overheid tussen 2021 en 2024 via het NP Onderwijs € 2,7 miljard extra beschikbaar voor het mbo, hbo, wo en onderzoek.
Hoe konden instellingen het geld besteden?
In 2021 sloot de minister van OCW samen met de onderwijskoepels in het vervolgonderwijs een bestuursakkoord voor het mbo, hbo en wo. Hierin staan de zes thema’s waarop onderwijsinstellingen het geld konden inzetten. Dit waren:
- soepele in- en doorstroom;
- welzijn van studenten en sociale binding met de opleiding;
- ondersteuning en begeleiding bij stages;
- ondersteuning en begeleiding bij coschappen in medische opleidingen;
- beperking van studievertraging en uitval in lerarenopleidingen;
- aanpak van jeugdwerkloosheid.
Hulp voor onderzoekers
De overheid stelde € 162 miljoen beschikbaar voor onderzoekers met een tijdelijk contract om hen te helpen onderzoek, dat door corona was vertraagd, alsnog af te ronden. Het doel was om de wetenschappelijke carrière van onderzoekers, de voortgang van het onderzoek en de kwaliteit van het hoger onderwijs in Nederland te behouden. Mede dankzij het Nationaal Programma Onderwijs konden 8.381 onderzoekers hun (vertraagde) onderzoek alsnog voortzetten. In het bestuursakkoord onderzoek staat hoe het geld voor onderzoekers kon worden besteed.
Resultaten van het NP Onderwijs voor het mbo, hbo en wo
Aan het einde van het NP Onderwijs zijn de meeste studenten en onderzoekers weer op koers. Studievertraging door corona nam sterk af en ook het studentenwelzijn herstelt. Daarmee zijn de belangrijkste doelen van het NP Onderwijs voor het vervolgonderwijs bereikt. Dit resultaat komt niet alleen door het NP Onderwijs. Ook maatschappelijke ontwikkelingen, zoals het afschaffen van de coronamaatregelen en de aantrekkende arbeidsmarkt, hielpen mee.
Ondanks het herstel, blijft aandacht voor studentenwelzijn belangrijk. Net als het bereiken van alle studenten die hulp nodig hebben. Het ministerie van OCW blijft zich voor deze thema’s inzetten, onder andere via de Werkagenda mbo en het Landelijk Kader Studentenwelzijn.
Welke lessen leerde het Nederlandse vervolgonderwijs van de coronacrisis?
BEELDTEKST:
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Presentatrice:
Lege leslokalen, anderhalve meter afstand, mondkapjes, coronatesten. Weet je nog dat de wereld van de ene op de andere dag even stil leek te staan? Welke lessen heeft het Nederlandse mbo, hbo en wetenschappelijk onderwijs geleerd van de coronacrisis? In deze video delen we de inzichten van het Nationaal Programma Onderwijs.
BEELDTEKST:
Nationaal Programma Onderwijs.
Er zijn beelden te zien van studenten en universiteitsgebouwen. Ook is er een leeg klaslokaal te zien.
Presentatrice:
De coronaperiode was een ongekende tijd voor iedereen. Een tijd waarin docenten en onderwijsinstellingen noodgedwongen op zoek moesten naar nieuwe manieren om onderwijs te geven.
BEELDTEKST:
Nationaal Programma Onderwijs.
Presentatrice:
De overheid startte in 2021 het Nationaal Programma Onderwijs, een tijdelijk steunprogramma om onderwijsinstellingen te helpen om de gevolgen van de coronamaatregelen voor studenten, onderzoekers en docenten op te vangen. De afgelopen jaren gebruikten onderwijsinstellingen dit geld...
In beeld is een tekening van een zak geld te zien, met daar op de tekst: 2,7 miljard.
Presentatrice:
...bijvoorbeeld om extra inhaalklassen op te zetten, te experimenteren met kleinere klassen, de mentale gezondheid van studenten te verbeteren en om contracten van jonge onderzoekers te verlengen. Eind vorig jaar liep het Nationaal Steunprogramma voor het mbo, hbo en wo ten einde.
BEELDTEKST:
Gevolgen.
Resultaten.
Investeringen.
Presentatrice:
De afgelopen vier jaar is uitgebreid onderzoek gedaan naar de gevolgen van de coronaperiode in het onderwijs, hoe extra investeringen zijn ingezet en wat het programma mede teweeg heeft gebracht. Wat hebben we daarvan geleerd?
BEELDTEKST:
Fysiek onderwijs.
Presentatrice:
Één: fysiek onderwijs. We zagen dat fysiek onderwijs van groot belang is voor goed onderwijs. Niet alleen voor het overdragen van kennis, maar ook voor het sociale contact, de motivatie, structuur en het op tijd signaleren van problemen van studenten. Door de coronaperiode en het Nationaal Programma Onderwijs kwam de digitalisering van het onderwijs in een stroomversnelling. Deze digitale middelen kunnen het fysieke onderwijs wel heel goed ondersteunen, maar nooit helemaal vervangen.
BEELDTEKST:
Studentenwelzijn.
Presentatrice:
Twee: studentenwelzijn. De coronacrisis maakte nog duidelijker hoe belangrijk het mentale welzijn van studenten is voor het goed doorlopen van hun studie. Veel studenten hadden in de coronaperiode flink meer last van mentale klachten. Hoewel nog steeds 12% van de studenten zegt last te hebben van hun mentale gezondheid, zien we het studentenwelzijn steeds meer herstellen na corona.
In beeld is een grafiek over studentenwelzijn te zien, waar uit blijkt dat tussen 2022 en 2025 het percentage studenten met (zeer) slechte mentale gezondheid is gedaald van 20-25% naar 10-20%.
Presentatrice:
Veel onderwijsinstellingen besteden nu structureel meer aandacht aan het welzijn van studenten, bijvoorbeeld door extra begeleiding of lesprogramma's over welzijn.
BEELDTEKST:
HULP HELPT!
Presentatrice:
Drie: hulp helpt. Dit lijkt misschien een open deur, maar hulp helpt. Uit het onderzoek blijkt dat een groot deel van de studenten extra hulp heeft ontvangen tijdens de coronaperiode en dat deze hulp hen heeft geholpen bij het doorlopen van hun studie. Minder studenten ervaren mentale problemen, hebben studievertraging of stoppen met hun studie. Toch kwam de hulp niet bij alle studenten terecht die dit nodig hadden. Een kleine groep studenten werd moeilijk bereikt. Wel zette een aantal onderwijsinstellingen programma's op om specifiek deze studenten te bereiken. Deze lastig te bereiken groepen blijven ook nu nog aandacht vragen.
BEELDTEKST:
Coronacrisis.
Presentatrice:
Hoewel de coronacrisis al even achter ons ligt en het onderwijs grotendeels is hersteld van de pandemie, zijn de gevolgen voor het mbo, hbo en wo nog niet helemaal voorbij. Het is belangrijk dat er ook nu aandacht blijft voor studentenwelzijn, goede begeleiding en het voorkomen van studievertraging en -uitval.
BEELDTEKST:
Studentenwelzijn.
Goede begeleiding.
Voorkomen van studievertraging en -uitval.
Presentatrice:
De overheid en vooral onderwijsinstellingen blijven zich inzetten voor deze thema's, bijvoorbeeld via het Landelijk Kader Studentenwelzijn en de Werkagenda mbo. Samen nemen we deze waardevolle inzichten en opbrengsten mee naar de toekomst. Zo wordt het onderwijs steeds beter. Zo. Voor meer inzichten, kijk op nponderwijs.nl.
BEELDTEKST:
nponderwijs.nl.
Nationaal Programma Onderwijs.
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Meer weten over het Nationaal Programma Onderwijs?
Ga naar nponderwijs.nl
Nationaal Programma Onderwijs.
Onderzoeksbureau Berenschot onderzocht tijdens het programma welke acties onderwijsinstellingen ondernamen en de effecten hiervan voor studenten. Daarnaast voerde het ministerie van OCW studentenpeilingen uit onder een representatieve groep mbo-, hbo- en wo-studenten. Ook volgde de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) de ontwikkeling van de school- en studieloopbanen van leerlingen en studenten. De resultaten van de onderzoeken zijn gebundeld in de evaluatierapportages.
Kennis delen en ontwikkelen
Eén van de doelen van het NP Onderwijs was om de lessen uit de coronatijd te gebruiken voor duurzame verbeteringen in onderwijs en onderzoek.
Professionals deelden lessen en inzichten tijdens het NP Onderwijs Kennisfestival
Op 9 oktober 2024 kwamen onderwijsprofessionals uit het mbo, hbo en wo samen in de Rijtuigenloods in Amersfoort om de geleerde lessen en opbrengsten uit het Nationaal Programma Onderwijs met elkaar te delen. De inzichten uit de sessies en de bijdragen van deelnemers werden meegenomen in het evaluatieonderzoek van het NP Onderwijs.
Lessen voor de toekomst
Het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) onderzocht samen met onderwijsinstellingen welke maatregelen in de praktijk het meest effectief zijn. Deze kennis verzamelden zij op Onderwijskennis.nl. Ook liepen bij het NRO verschillende onderzoeksprogramma’s en -projecten in het kader van het NP Onderwijs.